Kedilerdeki bilişsel bozukluklar ve önleme yolları

5 Mayıs 2021
13
Kedilerdeki bilişsel bozukluklar ve önleme yolları

Kedi yaşlılığının belirtileri çoğunlukla belirsiz ve kafa karıştırıcı olmaktadır. Ayrılık kaygısı, kızgınlık saldırganlığı gibi davranışlar sıklıkla yaşlı kedilerde de görülür. Şükür ki artık veterinerler sayesinde çok daha uzun süre yaşayabiliyor. Bu nedenle yaşlı kedilerin veterinere götürülmesi çok önemlidir. Genellikle 15 yaşın üzerinde yaşlılığa adım atan kedilerdeki bilişsel bozukluklar sıklık göstermekte ve kum havuzu sorunlar en sık karşılaşılan durumlardandır.

Bu semptomlar geçmişte yaşlılığın bir belirtisi olarak kabul edildiğinden pek dikkate alınmazdı ancak kedilerin bilişsel disfonksiyonu tıbbi müdahale gerektiren bir durumdur. Bilişsel işlev bozukluğu olan kedilerin beyninde nişasta benzeri mumsu bir protein deposu (beta amiloid) meydana çıkar.

Kedilerde bilişsel işlev bozukluğu belirtileri

kedilerde bilissel bozukluklar

İnsanlardaki alzheimer hastalığına benzer bir durumdur ve bilişsel yetilerin zayıflaması ya da tamamen yok olmasıyla kendini belli eder. Bu durumdan etkilenen kediler tipik olan günlük yaptıkları etkinlikleri nasıl yaptıklarını unuturlar:

Yönelim bozukluğu

  • Evin içinde amaçsızsa bir oraya bir buraya giderler
  • Evin içinde kaybolmuş ve kafası karışmış bir görüntü sergilerler
  • Her zaman gördükleri kişileri ve yerleri tanımazlar
  • Bir köşeye gidip orada sıkışıp kalırlar
  • Evin içinde ya da bahçede kaybolurlar

Sosyal değişimler

  • Artık evin üyeleri ile artık selamlaşmayı bırakırlar
  • İnsanlarla sevgi içerikleri davranışlardan kaçınırlar
  • Yuvarlanma, sürtünme, zıplama gibi dikkat çekici davranışları yapmayı bırakırlar
  • Evdeki diğer evcil hayvanlarla iletişim kurmaktan uzak dururlar

Uyku düzeninde değişimler

  • Geceleri daha fazla uyanık ve aktif olurlar
  • Uyku düzenleri bozular ya da tersine döner

Evi kirletme

  • Tuvalet ihtiyaçlarını nasıl gidereceklerini unuturlar
  • Kum havuzunu bulamazlar
  • Kutuyu bulduklarında ne yapacaklarını bilemezler

Kaygı ve korku davranışları

  • Titreme nöbetleri geçirirler
  • Ortada herhangi bir sebep yoksa bağırır ve ağlarlar
  • Tike benzer tekrarlayan amaçsız hareketler yaparlar
  • Zemini ya da evdeki objeleri yalarlar

Hareket azalması

  • Keşfetmeye olan istekleri azalır
  • İnsanlara ve diğer canlılardan gelen seslere yanıt vermede isteksizlik meydana gelir
  • Kendini tımar etme davranışında belirgin bir azalma
  • İştahta azalma ortaya çıkar

Yaşlı kedi davranışlarının tedavisi mümkün mü?

kedilerde yaşlanma tedavisi

Ne yazık ki kedilerdeki bilişsel bozukluklar tedavi edilemez. Bazı kedilerde ilaçlarla bu süreç hafifletilebiliyor olsa da kedilerin üçte biri ilaçlardan fayda görmez. Köpeklerde bilişsel bozuklukların sağaltılmasında kullanılan selegilin hidroklorür etken maddesini içeren Anipryl isimli ilacın kedi bunamasında da bazı kedilerde olumlu sonuçlar oluşturduğu görülmüştür.

Olumlu fayda gören %30’luk kısımdaki kedilerde mama kabının yerini bulma, iştahının yerine gelmesi, aşırı ses çıkarmayı bırakması, tuvalet kabını hatırlama gibi çok olumlu değişiklikler görülmüştür. En önemlisi de sahiplerini tekrardan tanımışlardır.

Bu iyileşme ne yazık ki sonsuza kadar sürmeyecektir. En sonunda ilacın etkisi kaybolacak ve kedi yeniden yaşlılık belirtileri gösterecektir. Buna karşın kazanılan haftalar, aylar ve hatta yıllar, kedi sahiplerine büyük bir rahatlama sunmakta ve acı verici sonla yüzleşme konusunda daha dirayetli olacaklardır.

Önleme yöntemleri

Bir insan için 15 yıl genç bir yaş olsa da bir kedi için özellikle beyinsel fonksiyonlarını sağlıklı tutmak adına hem kedinin hem de sahibinin daha fazla çaba sarf etmesi gereken bir dönemdir. Yapılan araştırmalarda zihinsel uyarılma, kedilerin bilişsel becerilerini büyük ölçüde iyileştirdiği görülmektedir.

Kedinizin beynini geliştirmek istiyorsanız kedinizi hem fiziksel olarak aktif tutmalı hem de zihnini mümkün olduğunda meşgul etmelisiniz. Böylece kedinizdeki yaşlanma belirtilerini azaltabilir ve hatta ortadan kaldırabilirsiniz. Yaşlanan kedinizi fiziksel ve zihinsel olarak zinde tutmak için yapabileceğiniz bazı şeyler bulunuyor:

kedilerde bilmece

  • Bulmaca oyuncakları gibi problem çözme becerilerini geliştiren eğlenceli oyunlar kedinizin beynini harekete geçirmeye yardımcı olacaktır. Örneğin kuş yemliklerini ve kuş kafesini kedinizin izleyebileceği bir noktaya koymak, onu bir hedef olarak gören kedinizin kuşa ulaşmak için yöntemler geliştirmesini sağlayacaktır.
  • Kedinize tasmalı yürümeyi öğretin.
  • Çeşitli komutları öğrenirken kedinizi, doğru algıladığı komutlar için ödül verin. Bu onun zihnini açık tutmaya yardımcı olacaktır.
  • İkramlar eşliğinde sunacağınız yap boz oyuncakları kedinizin avcılık iç güdülerini ortaya çıkaracak ve zihnen uyanık olmasını sağlayacaktır.
  • Kedinize büyük bir kase yiyecek sunmakla değil de, küçük kaselere bölerek evin çeşitli noktalarına saklayarak kedinizin beslenmesini sağlayabilirsiniz. Böylece kediniz bunu bir avlanma oyununa çevirecek ve fiziksel ve bilişsel olarak zinde kalacaktır.

Sizin için çok özel olan bu yaşlı kediciklerin, sizinle ne kadar süre kalacağını bilemeyiz. Yaşlandıkça ve hüzünlü sona yaklaştıkça arkadaşlıkları sizin için daha daha değerli ve duygusal bir boyuta ulaşacaktır. Kedilerinizin zihinsel sağlığının yanı sıra fiziksel rahatlığını sağlamak, onların size en ihtiyaç duydukları yıllarda, ömürlerinin olabildiğince uzun olmasına ve sizinle iletişim kurmasına yardımcı olacaktır.

Yorum & Görüşünüzü Bildirin.

Yorumlar

Henüz yorum yapılmadı.