Kısırlaştırılmış kedilerde kızgınlık | Sebepleri ve tedavisi

4 Mayıs 2021
2735
Kısırlaştırılmış kedilerde kızgınlık | Sebepleri ve tedavisi

Dişi kediler ergenliğe ulaştıklarında ilk kızgınlık döngüsünden geçerler. Ergenlik dönemi ortalama 4 aylıkken başlasa da kediler genellikle 6-10 aylıkken çiftleşmeye ve hamile kalmaya uygun hale gelirler.  Kızgınlığa (östrus) girmiş bir kedi, sahibi için oldukça can sıkıcı olabilir. Kısırlaştırılmış kedilerde kızgınlık işaretlerinin olması beklenmez. Yazımızda kedilerde kızgınlık belirtilerini, kısırlaştırılmış bir kedide kızgınlık belirtilerinin nedenlerini ve tedavi yöntemlerini ele alacağız.

Kedilerde kızgınlık belirtileri

kedilerde kızgınlık belirtileri

Kediler kızgınlık dönemine girdikleri zaman artık erkek kedilerle çiftleşip yavru kedi sahibi olacak olgunluğa erişirler. Bu durumda kedilerde bazı hamilelik belirtileri gözlenir ve ortalama 60-72 günlük bir hamilelik sürecinin ardından doğum gerçekleşir.

Kedilerde çoğunlukla davranışsal kızgınlık belirtileri gözlenir ve sahibi bu davranış farklılıklarını kolay bir şekilde fark eder. Özellikle kedinin çiftleşmeye müsait olduğu östrus döneminde bu belirtiler yaygın olur. Kısırlaştırılmış bir kedinin kızgınlığa girip girmediğini anlamak için bu belirtilere hakim olmak çok önemlidir:

  • Kızgınlıktaki kediler normal dönemlerine göre daha sevecen ve sevgi arsızı olurlar. Daha fazla şefkat gösterisinde bulunurlar.
  • Daha gürültücü olurlar ve mırıldanırlar.
  • Evdeki eşyalara sık sık sürtünürler.
  • Kuyruk kısımlarını sıklıkla havaya kaldırırlar.
  • Evdeki nesnelere hakimiyet göstergesi olarak idrar püskürtme davranışını sergilerler. İdrara daha fazla çıkarlar.
  • Dikkat çekmeye yönelik yerde yuvarlanma gibi davranışlarda bulunurlar.
  • Erkek eş bulma amacıyla evin dışına çıkmaya çalışırlar.
  • Cinsel birleşme gerçekleşmediği taktirde kediniz daha hırçın olabilir.
  • Bahçenizde ve ev çevresinde yabancı erkek kediler görülebilir.

Kısırlaştırılmış kedilerde kızgınlık işaretlerinin nedenleri

Kısırlaştırılmış kedilerde normal şartlarda kızgınlık işaretleri görülmez. Eğer kediniz kısırlaştırıldığı halde bu belirtileri gösteriyorsa yolunda gitmeyen bir şeyler var demektir.

Kalıntı  yumurtalık sendromu (Ovarian remnant sendrom)

Bir kedi kısırlaştırıldığında ve sahibi buna rağmen kızgınlık belirtileri gözlemlediğinde ilk akla gelen ameliyat sırasında geride kalıntılar kaldığıdır. Kısırlaştırma işlemleri iki şekilde yapılmaktadır. Ovariektomi işleminde sadece yumurtalıklar alınmaktadır. Ovariohisterektomi işleminde ise yumurtalıklar ile beraber rahim de alınmaktadır. Bu işlemler sırasında ovaryumun tamamının ya da bir kısmının bilerek veya yanlışlıkla içeride bırakılmasıyla kalıntı yumurtalık sendromu oluşur. İçeride kalan yumurtalık kısmı hormon üretimine devam eder. Hormon üretimine bağlı olarak kediniz kızgınlık belirtileri göstermeye başlar. Rahim içeride bırakılmış ise teorik olarak gebe kalınması mümkündür. Ancak rahim alınmışsa hormon üretimi olsa dahi gebelik gerçekleşemez çünkü yavrunun gelişeceği organ olan rahim bulunmamaktadır. Tabi, durum kimi zaman böyle olmaz. Bazı dişi kedilerde ana yumurtalığın dışında bir de yedek yumurtalık dokusu vardır. Bu doku, ana yumurtalıklar çıkarıldıktan sonra aktif olur. Ameliyat sırasında gözle görülemediği için fark edilmez ve yumurtalık bağları ile zamanla büyür.

Yumurtalık dokusu, karna dokunursa, hücrelere bağlanabilir ve damarlanabilir. Bu durumda yeni ve eskisinden daha küçük bir yumurtalık oluşabilir. Yeni yumurtalığın oluşması aylar hatta yıllar aldığı için kısırlaştırma ameliyatından çok zaman sonra yeni yumurtalığın oluşumu nedeniyle kedilerde kızgınlık belirtileri görülebilir.

Stump pyometra (Güdük piyometra)

Bir kedi kısırlaştırıldıktan sonra, karnın içinde ovaryumlarla birlikte ovaryumların bağlandığı küçük bir rahim dokusu kalabilir. Bu dokuların ürettiği hormonlar bulunmaktadır ve bu dokuların varlığı bu hormonların salınmaya devam etmesi anlamına gelmektedir. Hormon salınımının miktarı değişkendir. Kimi bireyde herhangi bir değişikliğe sebep olmaya yetecek kadar salınım olmazken, kimi bireylerde stump pyometra (rahim iltihabı) gibi hastalıklara sebep olacak kadar salınım gerçekleşebilir. Düzgün bir kısırlaştırma sürecinde hem yumurtalıklar hem de rahim alınır. Bunlardan biri tam yapılmadığında ilerleyen zamanlarda kızgınlık belirtileri görülmesi muhtemeldir. Östrojen ve progesteron salınımınları sonucunda bir östrus siklusu yaşanıyormuş gibi dokularda gelişmeler oluşur. Bu gelişmeler organları enfeksiyonlara açık hale getirir. Bunun sonucunda gelişem piyometra çeşitli klinik belirtilere sebep olur. Vajinal akıntı, kabızlık ve idrara çıkmada problemler görülebilir.

Stump pyometradan şüphelenildiğinde, gerekli müdahalenin yapılması için bir veteriner hekime başvurmak gerekebilir. Veteriner hekiminiz kedinizi muayene ettikten sonra kediniz için uygun tedavi planını hazırlayacak ve gerekli gördüğü taktirde ameliyatla geride kalan rahim ve yumurtalık parçalarını alacaktır. Ancak alıntı ovaryumları karın içinde bulmak ve enfektif rahmi karın boşluğundan uzaklaştırmak  rutin bir kısırlaştırma işleminden çok daha zordur ve komplikasyonları daha fazladır. Bu yüzden erken müdahalenin tüm hastalıklarda olduğu stump pyometrada da önemi büyüktür.

Böbreküstü tümörleri

Böbreküstü tümörleri hormon üretimine sebep olduklarından kısırlaştırılmış kedilerde kızgınlık belirtilerine neden olabilir. Bu tümörlerin çıkarılması zordur. Cerrahi operasyon yapılırken yumurtalık kalıntısı ile arasında ayrım yapılmalıdır. Kedinizde yumurtalık kalıntısı olduğunda kediniz kızgınlık döngüsüne girer ancak böbreküstü tümörlerinde bir döngü söz konusu değildir ve sadece bazı kızgınlık belirtileri gözlemlenir.

Hormona maruz kalma

İnsanların kullandığı östrojen içeren çeşitli kremler insanların ellerinde ya da kollarında kalabilmektedir. Kediler de insanların ellerini ve kollarını yaladıkları zaman östrojen hormonları kedileri harekete geçirebilir. Kremlere maruz kalan kedilerde ise kızgınlık belirtileri görülebilir ancak kedinin bir kızgınlık döngüsüne girmesi beklenen bir durum değildir.

Tedavinin önemi

Hormonlar kısırlaştırılmış dişi kedi için riskli sonuçlar doğurabilir. Dişilik hormonlarına uzun süre maruz kalan kedilerde meme kanseri olma ihtimali artmaktadır. Küçük bir rahim parçasının bile karında kalması ileride enfeksiyon rahatsızlıklarına neden olabilir. Kedinin beklenmeyen bu kızgınlık belirtileri onun davranışsal anlamda da sorun çıkarmasına ya da eskiye göre daha huzursuz ve gergin olmasına da neden olabilir.

Tedavisi ve önleme yolları

kedi kısırlaştırma

Östrojen içeren çeşitli kremler kullanıyorsanız bunları vücudunuza uygularken eldiven kullanarak ellerinize ve kollarınıza bulaşmasını önleyebilirsiniz. Böylelikle hormonun zararlı etkisi, sizi yalayan kedinize bulaşmamış olacaktır. Bu tarz ilaçları kedinizi ulaşamayacağı yerlerde saklamanız da oldukça önemlidir.

Kısırlaştırılmış bir kedi hala kızgınlık belirtileri gösteriyorsa mutlaka veteriner hekiminizle iletişime geçin. Eğer kısırlaştırma operasyonu esnasında uterus ve yumurtalık parçası kaldıysa onların temizlenmesi ile sorun ortadan kalkacaktır. Eğer başka tıbbi bir problem varsa veteriner hekim kontrolünde uygulayacağınız tedavi yöntemiyle problemi çözersiniz.

Veteriner hekiminizin düzenli olarak kedinizin sağlık durumunu kontrol ve takip etmesi çok önemlidir. Bu sayede olası sorunlar önceden tespit edilir ve hastalık büyümeden tedavisine başlanabilir.

Yorum & Görüşünüzü Bildirin.

Yorumlar

ELIS
May 17, 2022 / 18:28

DOSI KEDIM 8 AY ONCE KISIRLASTIRILDI VE SIMDI YENIDEN KIZGINLIK BELIRTILERI GOSTERIYOR.DOKTORA DANISTIK KANINDA HALA HORMONLARIN VAR OLABILECEGINDEN SOZ ETTI .SIZCE NE YAPMAMI TAFSIYE EDERSINIZ?


Veteriner Hekim
May 19, 2022 / 11:58

Merhaba kandaki hormonlar kedilerin kısırlaştıktan sonra da kızgınlık göstermesine sebep olabilir. Ancak bu süre 1 yılı geçmemelidir. Birkaç ay daha gözlemledikten sonra devam ettiğini görürseniz. Mutlaka doğum ve jinekoloji konusunda iyi bir veteriner hekim tarafından değerlendirilmesini tavsiye ederim.


Sibel
Eyl 7, 2022 / 23:58

Kedim bir bucuk ay önce kısırlaştırıldı ve dişiydi bugün kizana girdi çok korkuyorum ona birşey olmasin


Veteriner Hekim
Eyl 10, 2022 / 13:31

Kısırlaştırma operasyonundan sonra 6 ay kadar hormonlarını etkisinde kalabilir. Biraz daha bekleyin eğer 6 ay sonra hala kızgınlık göstermeye devam ediyorsa mutlaka doğum konusunda uzman bir veteriner hekime götürmelisiniz.


eren
Eyl 26, 2022 / 13:33

Merhabalar. Dişi kedimi kısırlaştıralı 6 ay oluyor 4 gündür kızgınlık belirtileri gösteriyor. Biraz daha beklemeli miyiz yoksa veteriner hekime başvurmalı mıyız hocam?


Veteriner Hekim
Eyl 30, 2022 / 10:42

Veteriner hekiminize gitmenizde fayda var.


Reyhan
Eki 27, 2022 / 22:36

Erkek kedim 1.5 yıl önce kısırlaştı lakin kızgınlık belirtileri gösteriyor dışarıya kaçıyor idrar püskürtme hareketi yapıyor dışarı çıkartmadığımız zaman bağırıyor


Veteriner Hekim
Eki 28, 2022 / 18:42

Hormonların büyük bir çoğunluğu kısırlaştırılma operasyonundan sonra azalsa da böbrek üstü bezlerinden de bir miktar hormon salgılanır. Yine de eğer hala bu kadar yoğun bir şekilde yaşıyora veteriner hekiminize gidip bazı hormon analizleri yaptırabilirsiniz. Geçmiş olsun..


Aslı
Kas 30, 2022 / 12:06

1 yıl önce dişi kedim başarılı kısırlaştırma geçirdi , 1 aydır kızgınlığa girdi :(( ve sürekli bağırıyor yıldım.. böbrek üstü bezleri sanırım.. bunun İçin ultrason mu ? Kan tahlili mi yaptırmalıyım ?


Veteriner Hekim
Kas 30, 2022 / 13:11

Bazen kısırlaştırma operasyonu sonrası kalan kalıntılar bu duruma sebep oluyor. Kedinizin tekrar kısırlaştırılması gerekebilir. Doğum uzmanı bir veteriner hekime gidip ultrason muayenesinden sonra karar verilmesi gerekir. Geçmiş olsun.


Sevda Seza
Ara 16, 2022 / 08:11

Merhaba , dişi kedim 1 yil once kısirlastirildi akabinde birkac ay icinde kizginlik belirtisi gostermeye basladi veteriner hekimi bazi kedilerde olabilecegini soyledi. Fakat birkac gündur yine kızginliga girme belirtileri gösteriyor. Bunun durumuna uygun olmadigini okuyorum. Ne yapabilirim boyle bir durumda. Saygilar hocam


Veteriner Hekim
Ara 28, 2022 / 11:07

Merhaba bazen ameliyattan sonra kalan ufak kalıntılar kedilerin tekrar kızgınlığa girmesine sebep olabiliyor. Mutlaka bir ultrason muayenesi ile kontrol edilmesini ve gerekirse tekrar operasyona alınması gerekmekte. Geçmiş olsun


Zeynep
Oca 11, 2023 / 10:27

Kedim erkek ve 10 önce kısırlaştırıldı ama şuan kızgınlık belirtisinden ziyade organını kullanmak istiyor diğer hiç bir belirti yok sadece penisini çıkarıyor be bir yerlere sürtünüyor


Veteriner Hekim
Oca 17, 2023 / 00:13

Merhaba kısırlaştırılmış olsa da 6 ay kadar hormonları kanında aktif olmaya devam edecektir. Sonrasında da böbreküstü bezlerinden küçük bir miktar salgılanmaya devam edecektir. Bu tür davranışlar normal olabildiği gibi bazen idrar yapamama durumunda da görülür. Bu sebeple kedinizin idrar çıkışını takip etmenizi ve idrar yapamadığını veya az yaptığını farkederseniz mutlaka veteriner hekiminize göstermelisiniz.


Reyhan
Oca 16, 2023 / 19:59

Kedimi kislastirdim dışı kedim bir sene okdu ve hala bagiriyor kızgınlık dönemindeki gibi hareketler ne yapmaliyim


Veteriner Hekim
Oca 16, 2023 / 23:41

Merhabalar dişi kedilerde kısırlaştırma operasyonu sonrasında yumurtalık dokusunun bir kısmının vücutta kalması kedilerde sık görülen bir durumdur. Bu kalıntı kedinizin tekrar tekrar kızgınlığa girmesine ve ileride yumurtalık kalıntısı olan kediler, kısırlaştırılmamış kedilerle aynı risklere maruz kalır. Devam eden östrojen varlığı, kedileri meme bezi tümörlerine, yumurtalık tümörlerine ve pyometraya (rahim enfeksiyonu) yatkın hale gelebilir. Bu duruma ovarian remmant sendrom adı verilir. Kedinizi tekrar veterinere götürmenizi ve bu bilgileri onunla da paylaşarak kontrol ettirmenizi öneririz. Geçmiş olsun..