Kedim Kafasını Çok Sert Çarptı. Ne Yapmam gerekir? Kedilerde Kafa Travması

8 Eylül 2023
1729
Kedim Kafasını Çok Sert Çarptı. Ne Yapmam gerekir? Kedilerde Kafa Travması

Eğer kedinizin kafası sert bir şekilde çarptıysa ve herhangi bir belirti veya şüphe duyuyorsanız, hemen bir veteriner hekime başvurmanız önemlidir. İnternet üzerinden verilen tavsiyeler yerine, uzman bir veterinerin doğrudan muayenesi en iyi sonucu sağlayacaktır. Kedinizin sağlığı ve güvenliği her zaman en öncelikli konu olmalıdır. Kedilerde sert bir şekilde çarpma sonrası kafa travması görülebilir.

Kedilerde Kafa Travması Nedir?

Kedilerde kafa travması, kafatasının ve bazen beyin ve sinir sistemi gibi iç yapıların yaralanmasını içerir. Ancak küçük ve büyük kafa travmaları da mümkündür. Çoğu kedinin kafasına küçük bir kazara darbe sonrasında genellikle herhangi bir sorun yaşamadığını belirtmek önemlidir. Ancak bir nesneden kaynaklanan ciddi bir darbe, yaralanma veya yüksek bir yerden düşme daha ciddi etkilere yol açabilir.

Kedilerde kafa travması, kedinin kafasının duvara çarpması, başka bir hayvanla kavga etmesi veya künt veya delici bir cisimle vurulması gibi bir yaralanma sonucunda meydana gelebilir. Bu tür durumlarda, kafa travması belirtileri kediden kedie farklılık gösterebilir. Bazı durumlarda, kedinin sadece garip davranışlar sergilemeye başladığını fark edebilirsiniz. Diğer durumlarda ise kediniz bilincini kaybedebilir ve hatta nöbetler geçirebilir.

Kafa travması geçiren her kedinin bir veteriner tarafından yakından izlenmesi gerekmektedir. Bu nedenle, kafa travması belirtilerini fark ederseniz, mümkün olan en kısa sürede kedinize tıbbi yardım almanız önemlidir. Delici bir yaralanma veya kırık olmasa bile, sadece bir darbe veya künt travma nedeniyle kafatası içinde kanama (hemoraji) veya şişlik meydana gelebilir. Bu durum kafa içi basıncın  artmasına yol açarak beyinde ikincil hasara neden olabilir. Artan ICP, beynin sıkışmasına ve beyin dokularına yetersiz oksijen sağlanmasına (serebral perfüzyon) katkıda bulunabilir. Bu ikincil etkiler zaman içinde kötüleşebilir, bu yüzden erken değerlendirme ve tedavi önemlidir.

Bu makalede, kedilerde kafa travması belirtilerinin neler olduğu, yaygın nedenler, yaralanmaların nasıl tedavi edildiği, bu tür yaralanmaların nasıl önlenebileceği ve sıkça sorulan soruların yanıtlarına ulaşabilirsiniz.

Kedilerde Kafa Travmasının Yaygın Nedenleri

Kedilerde kafa travması maalesef oldukça yaygın bir durumdur. Dış mekanda dolaşan kediler için risk daha yüksek gibi görünse de, evde yaşayan kediler de bu riskten etkilenebilirler.

Açık havada dolaşan kediler, özellikle kısırlaşmamış erkek kediler, hareket halindeki araçlarla çarpışma riskiyle her zaman karşı karşıyadır. Ayrıca, kafa travması, bir kedinin büyük bir köpek gibi daha büyük bir hayvanla veya başka bir hayvanla kavgası sonucu da oluşabilir.

Açık hava kedileri, tercihlerine veya bir tehlike anında kaçış çabasına bağlı olarak, ağaçlar veya çitler gibi yüksek yerlere tırmanabilirler. Ancak, atlayış mesafesini yanlış hesaplamak veya kaymak gibi durumlar, ciddi düşmelere neden olabilir.

Kediler genellikle ayakları üzerine düşmeye programlı olsalar da, yükseklik çok fazlaysa veya kedinin bir tehlikeye karşı reaksiyonu yavaşsa, her zaman böyle olmayabilir.

Ev içinde yaşayan kedilerin de kendi riskleri bulunmaktadır. Kitaplık, dolap, buzdolabı gibi yüksek yerlerden düşebilirler. Yükseklere ulaşmak genellikle kediler için basit bir eylem olsa da, bazı durumlarda aşağıya güvenli bir şekilde inmekte zorluk çekebilirler. Ayrıca, yüksek bir sıçrama gerektiğinde inişi veya kaymayı yanlış değerlendirebilirler.

Apartman veya şehir evlerinin üst katlarında yaşayan kediler, balkon veya pencere gibi yerlerden düşerek “yüksekten düşme sendromu” adı verilen bir duruma maruz kalabilirler.

Düşmelerin dışında, kediler insan aileleriyle kaynaklanan kazalara da maruz kalabilirler. Kediler genellikle sessiz ve karanlık alanları tercih ederler, bu da dolap, yastık altı veya mobilya altı gibi yerleri içerir. Bu tür alanlarda oturmak veya farkında olmadan ağır bir nesneyi üzerlerine bırakmak gibi durumlar kedilere zarar verebilir.

Ev içinde, künt travma da meydana gelebilir. Bu durum bazen istenmeyen bir şekilde kasıtlı olsa da, çoğu zaman kazalar sonucu oluşur. Örneğin, ev içinde oynarken küçük bir çocuğun kedinin başına çarpması veya üzerine düşmesi gibi durumlar sıkça görülür. Aynı şekilde, saksı veya vazo gibi eşyalar da çarpılabilir ve üzerlerine düşebilir.

Kedilerde Kafa Travmasının En Önemli Klinik Belirtileri

Kafa travmasının ardından, kedilerde görülen belirtiler, travmanın şiddeti ve etkisi hakkında önemli ipuçları sağlayabilir. Bu belirtileri dikkatlice gözlemlemek, kedinizin sağlığı açısından kritik önem taşır.

1. Anormal Davranış/Zihinsel Durum

Kafa travması geçiren bir kedi genellikle sersemlemiş, oryantasyonunu kaybetmiş ve çevresine karşı dikkatsiz gibi görünebilir. Kedinin zihinsel durumu, uyanıklık seviyesini ve çevresini anlama kabiliyetini yansıtır. Bu değişimlere bazen yüksek sesle miyavlama, hırıltı veya tıslama gibi anormal sesler de eşlik edebilir.

2. Hareket Zorluğu veya Dengesizlik

Kafa travması, kedinin normal şekilde yürümesini zorlaştırabilir. Kedi ayakta durmakta zorluk çekebilir veya yürürken dengeyi sağlamakta güçlük yaşayabilir. Bu durum, tökezlemeye ve düşmeye yol açabilir.

3. Göz Anormallikleri ve Hareketleri

Kafa travması sonrasında bir kedinin gözbebekleri anormal şekillerde değişebilir. Gözbebekleri hem küçülebilir (miyotik) hem de büyüyebilir (midriatik). Genellikle bir kedinin gözbebekleri normalde bu iki aşırı durum arasında bir yerde bulunur. Kedinin gözbebekleri hâlâ ortalama büyüklükteyse, bu genellikle olumlu bir işarettir.

Kafa travması nedeniyle gözbebeklerinin aşırı küçüldüğü durumlar da olabilir. Özellikle ciddi beyin travmalarının ardından gözbebeklerinin aşırı büyüdüğü görülebilir, ki bu da beyin yaralanmasının ciddiyetini gösterir.

Nistagmus adı verilen gözlerin anormal hareketleri de dikkat çekicidir. Bu durum, her iki gözün istemsiz olarak yan yana hareket ettiği, kedinin kafasını sabit tutsa bile gözlerin hareket ettiği bir durumdur. Bu işaret aynı zamanda travmatik beyin hasarını da işaret edebilir.

4. Baş Eğikliği

Kafa travması sonrası başın eğik bir şekilde durması, olası beyin hasarı belirtisi olarak kabul edilir. Genellikle, başın eğik olduğu taraf, beyin yaralanmasının en fazla etkilediği taraftır. Bu duruma genellikle anormal göz hareketleri de eşlik eder.

5. Nöbetler

Beyin hasarı, kafa travmasının ardından nöbetlere yol açabilir. Bu nöbetler vakaya göre hemen ortaya çıkabilir veya yaralanmanın türüne göre uzun vadeli sonuçlar doğurabilir. Nöbetler, bilinç kaybı, kasılma, tükürük salgısı ve vücut fonksiyonlarının kaybı gibi büyük nöbetleri içerebilir. Ayrıca, daha hafif fokal nöbetler de görülebilir; bunlar baş veya uzuv seğirmesi gibi istemsiz hareketleri içerir.

6. Kusma

Kusma, kedilerde birçok farklı nedenle meydana gelebilir. Ancak kafa travması sonrasında görülen kusma, kafatasındaki artan iç basınç nedeniyle oluşabileceği için ciddiye alınmalıdır.

7. Bilinç Kaybı

Kafa travmasının en ciddi belirtisi, bilinç kaybıdır. Genellikle, kafa travmasından sonra kedi hala uyanık olacaktır. Eğer kedi bilincini kaybederse ve gözbebekleri büyükse, ciddi beyin yaralanması olabilir.

Kedilerde Kafa Travmasının Tanısı

Kafa travması şüphesi olan tüm kediler mutlaka veteriner hekime götürülmelidir. Belirtiler, farklı durumlar ve tıbbi durumlar göz önüne alındığında ayrı ayrı ortaya çıkabileceğinden, kafa travması olabileceğini düşünüyorsanız kedinizi mümkün olan en kısa sürede veteriner hekime götürmek önemlidir. Kafa travması vakalarında, veterinerin öncelikli görevi, kafatası içinde beyinde hasara neden olabilecek şişme veya oksijen kaybını belirlemektir.

Veteriner muayenesi sırasında, kafa travmasına işaret eden bulgular zaten fark edilebilir. Bu, burun veya ağızdan kanama, kırık dişler, kesikler, çizikler veya diğer yaraları içerebilir. Veteriner hekiminiz, kedinizin nörolojik durumunu, gözbebeği büyüklüğünü, anormal göz hareketini ve zihinsel farkındalık ile tepki değişikliklerini değerlendirecektir. Eğer belirtiler kafa travması ihtimalini güçlendiriyorsa, veterinerinizden daha kapsamlı bir nörolojik muayene istenebilir.

Ayrıca, kalp atış hızının değerlendirilmesi de son derece önemlidir. Kafa travmasına maruz kalan birçok kedi, sıkıntılı veya acı içerisinde olduğunda hızlı bir kalp atış hızına sahip olacaktır. Eğer kafa etrafında kanama veya şişme oluşursa, kafatasındaki artan basınç kalp atış hızının aşırı düşük (bradikardi) olmasına neden olabilir. Bu durum çok ciddidir ve acil tedavi gerektirir.

Ayrıca, sıklıkla kan basıncı da ölçülür, özellikle acil durumlarda. Yaralanma nedeniyle şok yaşayan hastaların çoğunda, yüksek kalp atış hızı ile düşük kan basıncı görülebilir. Ancak şiddetli kafa travması durumunda, kalp atış hızı çok düşük olabilir ve yüksek tansiyon (hipertansiyon) da eşlik edebilir. Bu durum, Cushing refleksi olarak adlandırılır ve kafatası içinde şişme veya kanamadan kaynaklanan yüksek basınç durumunda acil tedaviyi gerektirir.

Kafa travması durumunda, hastanın durumu stabilize edildikten sonra başka testler de düşünülebilir. Bu testler şunları içerebilir:

  • Radyografi (X-ışınları), kırıkları aramak için kullanılabilir.
  • Bilgisayarlı tomografi (BT taraması), kafatasındaki kırıkların ve sıvı şişmelerin değerlendirilmesi için kullanılabilir.
  • Manyetik rezonans görüntüleme (MRI), beyin dokusundaki etkileri değerlendirmek için en etkili yöntemdir.
  • Kan testleri, kan gazı ve kan şekeri seviyeleri kontrol edilir.
  • Beyin omurilik sıvısı (BOS) örnekleme, beyin enfeksiyonlarını değerlendirmek için yapılabilir.

Veteriner hekiminize belirtileri ve bunları ne zaman fark ettiğinizi aktarmak önemlidir. Eğer kedinizin bir tartışmaya veya kazaya karıştığını biliyorsanız, bu bilgiyi de veterinerle paylaşmalısınız. Veteriner, kafa travması olasılığını düşündüğünde, hemen gerekli testlere başlayacaktır. İlk olarak, kedinin yaşamsal belirtileri değerlendirilirken kalp ve solunum durumu kontrol edilir. Gözbebeklerinin büyüklüğü ve tepkisi kontrol edilerek gözlerin durumu değerlendirilir. Röntgen ve BT taramalarıyla beyin hasarının durumu ve ciddiyeti belirlenir. Bu testler, kafatası kırıklarını, tümörleri, beyin şişmesini ve kanamayı gösterme konusunda hayati öneme sahiptir.

Eğer testler, beyinde şişlik olduğunu gösteriyorsa, veteriner beyin omurilik sıvısından örnek alarak inceleme yapabilir. Beyin enfeksiyonları sıklıkla şişmeye neden olabilir, bu nedenle sıvının bakteri varlığı açısından test edilmesi gerekecektir. Bu adımlar, kedinizin durumunu daha iyi anlamak ve uygun tedaviyi sağlamak için gereklidir.

kedilerde kafa travması

Kedilerde Kafa Travmasının Tedavisi

Kedinizin kafa travmasının ciddiyetine bağlı olarak tedavi yöntemleri değişebilir. İlk olarak, veteriner hekim kedinizi stabilize etmek için oksijen ve intravenöz sıvı sağlayarak başlayacaktır. Kedinin durumuna ve travmanın şiddetine bağlı olarak sedasyon da uygulanabilir.

Eğer kafatası kırıldıysa, kedinizin yaralanmasını düzeltmek veya onarmak için ameliyat gerekebilir. Beyin şişmesini azaltmak için özel ilaçlar da kullanılabilir. Bu ilaçlar, beyin dokusundan sıvı çekerek genel şişliği azaltmaya yöneliktir. Eğer kediniz travma sonrası nöbet geçirdiyse, nöbetleri önlemek için ilaçlar da verilebilir.

Tedavi süreci boyunca veteriner hekim tarafından yakından izlenmeli ve takip edilmelidir. Kafa travması ciddi bir yaralanma olduğundan, kedinizin durumu aniden değişebilir. Genellikle en az 24 saat boyunca veteriner kliniğinde tutulması gerekebilir. Bu süre zarfında, şişme azalana kadar kedinizin durumu gözlemlenir.

Özellikle şiddetli kafa travması yaşamış kedilerde oksijen tedavisi ve diğer stabilizasyon yöntemleri gerekebilir. Eğer kafa travması geçirmiş olsa da kırık veya ciddi beyin hasarı gibi etkileri olmayan bir kediye ağrı kesici ilaçlar verilebilir. Açık havada yaşayan bir kedi için açık yaralar temizlenir ve gerekirse antibiyotik tedavisi başlatılabilir.

Kafatasında kanama veya şişmeye yol açan ciddi kafa travması durumunda, öncelikli olarak oksijen sağlanması ve kafa içi basıncın azaltılması önemlidir. Veteriner hekim, nörolojik muayene, kalp atış hızı ve kan basıncı değerlendirmesi ile durumu değerlendirebilir.

Beyindeki oksijen seviyesi travma veya basınç sonucu azalabilir, bu nedenle tedavi süresince oksijen desteği sağlanabilir. Sıvı tedavisi, kan basıncını desteklemek ve kan hacmini korumak için kullanılır. Mannitol gibi bazı intravenöz sıvılar, beyin üzerindeki basıncı hafifletmek için kullanılabilir. Bu bakımın mümkün olan en erken aşamada sağlanması önemlidir.

Eğer kedinizin aktif nöbetleri varsa, antikonvülsan ilaçlar gerekebilir. Kediniz tepki veren veya ağrı nedeniyle rahatça ele alınamıyorsa, sakinleştirici ve ağrı kesici ilaçlar dikkatli bir şekilde kullanılabilir.

Kafa travması ameliyatı nadir görülür. Ancak kafatasında kırık, delici yaralanmalar veya şişlik varsa ve tıbbi tedaviler etkisiz kaldıysa cerrahi müdahale düşünülebilir. Kafatası, beyin, beyin sapı veya omuriliği ilgilendiren herhangi bir ameliyat, sertifikalı bir veteriner cerrahi veya nöroloji uzmanı tarafından gerçekleştirilmelidir. Bu tür ameliyatlar genellikle son çare olarak düşünülmektedir.

Kafa Travmalı Kedilerde Prognoz

Normal gözbebeği boyutuna sahip, denge veya zihinsel sorunları olmayan kafa travması hastaları için uzun vadeli iyileşme prognozu oldukça iyidir. Ancak, anormal belirtiler gösteren kediler için prognoz, hızlı ve etkili tedavi ile bakımın ne kadar erken başladığına bağlıdır. Beyin şişmesini azaltan ve oksijen sağlayan tedavi, ikincil etkileri minimize eder ve uzun vadeli sonuçları iyileştirir.

Kedinin durumunun prognozu, yaralanmanın türüne ve vücuttaki diğer yaralanmalara da bağlıdır. Örneğin, arabanın çarpması veya yüksekten düşme gibi durumlar, vücutta ek yaralanmalara neden olabilir ve prognozu etkileyebilir.

Beyin hasarı yaşamış kedilerde hızlı iyileşme olsa bile, bazı kalıcı etkiler olabilir. Bu etkiler arasında denge ve zihinsel değişiklikler, yeme sorunları ve hatta nöbetler yer alabilir. Bu tür durumlar yönetim, destekleyici bakım ve düzenli takip gerektirebilir. Ancak, kalıcı değişikliklere rağmen, kafa travması yaşam kalitesini olumsuz etkilemeyebilir.

Kafa Travmalı Kedilerde Prognoz

Kedilerin kafa travması riskini azaltmanın bazı yolları bulunmaktadır:

Kapalı Alan Tercihi: Açık havada yaşayan kediler daha yüksek risk altında olabilir. Kedinizi kapalı alanda tutmak, araç çarpışmaları, diğer hayvanlarla kavgalar ve yüksek yerlerden düşme riskini azaltabilir.

Yüksek Yerler: Evde yaşayan kediler için, kedinizin ulaşabileceği yüksek yerlere dikkat edin. Bu alanları kapatmak veya güvenli bir şekilde ulaşım sağlamak önemlidir.

Ağır Nesneler: Ev içinde, kedinizin üzerine düşebilecek ağır nesneleri gözden geçirin ve gerektiğinde güvenliği sağlayın.

Balkon ve Pencereler: Apartman veya evin üst katlarında yaşıyorsanız, pencere ve balkonların güvenli olduğundan emin olun. Ekranlı oyun parkları, açık havada güvenli oyun imkanı sunar.

Çocuklarla Etkileşim: Evde küçük çocuklar varsa, evcil hayvanlarla oyun oynarken denetimi sağlayın ve çocuklara kedinin nasıl etkilenebileceğini anlatın.

Taşıma Güvenliği: Kedinizle araçta seyahat ederken ani duruşlara veya kazalara karşı tedbirli olun. Kedinizin taşıma çantasının güvende ve sabitlendiğinden emin olun.

Kafa travması her ne kadar tamamen önlenebilir olmasa da, bu önlemler riski azaltabilir ve kedinizin güvenliğini sağlayabilir.

Sık Sorulan Sorular

Siz kazayı görmeseniz bile, kedinizin kafa travması geçirdiği genellikle açıktır. Yaralar, şişlik, kanama, nefes almada zorluk, topallık, halsizlik, uyuşukluk, denge/yürüyüş sorunları ve/veya depresyon görebilirsiniz . Bu bir acil durumudur.
Minimal birincil veya ikincil beyin hasarı olan kediler için genel prognoz iyidir. Aslında, kafa travmasını takip eden 48 saat içinde herhangi bir bozulma gözlenmezse, kedinin tamamen iyileşme şansı yüksektir ve bu durum, durumun nedenine ve tedavisine bağlı olarak altı aydan fazla sürebilir
Kedinin nöbetleri olabilir, kafasında veya vücudun başka bir kısmında travma olduğuna dair bazı kanıtlar olabilir, gözlerinde kanama veya burun veya kulaklarında kanama olabilir. Beyin travması geçiren bir kedi, vücut ısısını düzenlemekte zorluk yaşayabilir, bu da vücut ısısının çok düşük olmasına veya ateşe neden olabilir. Kalp çok yavaş atabilir.

Yorum & Görüşünüzü Bildirin.

Yorumlar

Henüz yorum yapılmadı.