Kediler Neden Yatağa Çiş Yapar? Kedilerde İdiyopatik Sistit

25 Kasım 2023
151
Kediler Neden Yatağa Çiş Yapar? Kedilerde İdiyopatik Sistit

Kedilerde kum kabı dışına idrar yapma, alt üriner sistem hastalıklarında sık görülen bir bulgudur. Bu hastalıklardan kedilerde en sık görüleni idiyopatik sistittir.

Kedilerde İdiyopatik Sistit Nedir?

Kedi alt idrar yolu hastalığı (FLUTD), kedilerde anormal idrara çıkma ile ilişkili bir dizi klinik işareti tanımlamak için kullanılan daha eski bir terimdir. FLUTD’nin bazı nedenleri şunlardır: idrar yolu enfeksiyonları, mesane taşları veya mesane kristalleri. Durumun tanımlanabilir bir nedeni olmadığında, buna kedi idiyopatik sistit (mesane iltihabı) denir ve bu, bunun dışlayıcı bir tanı olduğunu gösterir. Kedi idiyopatik sistit, klinik belirtilerin yaygın veya bilinen tüm nedenleri ortadan kaldırıldıktan sonra yapılan dışlayıcı tanıdır. Bu duruma daha önce İdiyopatik kedi alt idrar yolu hastalığı veya iFLUTD deniyordu. Bazı çalışmalar bu durumun insan dişilerindeki interstisyel sistit ile çok benzer olduğunu ileri sürmektedir. En çok genç ve orta yaşlı kedilerde görülür.

Bu duruma aynı zamanda Pandora Sendromu da denir , çünkü bu durumun altında yatan nedenler birçok organ sistemindeki (sinir sistemi dahil) anormallikleri yansıtabilir ve gelişmesine katkıda bulunan çevresel stres faktörlerinin etkilerini dikkate alır. Kediler, merkezi stres yanıt sistemini etkileyen streslere yanıt olarak sıklıkla klinik belirtilerin artıp azalmasından muzdarip olacaktır.

Kedilerde İdiyopatik Sistit Belirtileri

İdiyopatik sistit, kedilerde sıkça görülen ancak nedeni tam olarak bilinmeyen bir idrar yolu hastalığıdır. Kedilerde idiyopatik sistiti anlamak için bazı belirtilere ve davranışlara dikkat etmek önemlidir. İşte idiyopatik sistitin belirtileri:

  • Sosyal etkileşimin azalması (saklanma)

Eğer kedinizde bu belirtilerden herhangi biri veya birkaçı görülüyorsa, bir veteriner hekime başvurmanız önemlidir. İdiyopatik sistit tanısı koymak için veteriner hekim muayenesi, idrar tahlili, kan tahlili ve diğer gerekli testler yapabilir. İdiyopatik sistitin tedavisi, veteriner hekimin önerilerine ve kedinizin özel durumuna göre farklılık gösterebilir, ancak genellikle tedavi idrar yolu sorunlarını hafifletmeyi ve tekrarlamasını önlemeyi amaçlar. Kedinizin veteriner hekiminin önerilerine tam olarak uymak önemlidir.

Kedilerde İdiyopatik Sistit Nedenleri

Kedilerde idiyopatik sistitin (Feline Idiopathic Cystitis, FIC) nedeni tam olarak bilinmese de, çeşitli faktörlerin bu duruma katkıda bulunabileceği düşünülmektedir. İdiyopatik sistitin nedenleri üzerinde yapılan araştırmalar devam etmektedir, ancak şu ana kadar kesin bir neden belirlenememiştir. İdiyopatik sistitin potansiyel nedenleri ve risk faktörleri şunlar olabilir:

Stres: Kedilerde stres, idiyopatik sistitin gelişimine katkıda bulunan önemli bir faktör olarak kabul edilmektedir. Kediler, çevresel değişiklikler, yeni bir ev üyesi, taşınma, gürültülü ortamlar veya başka stres kaynakları nedeniyle stres yaşayabilirler.

Diyet: Kedilerin diyetleri de idiyopatik sistitin gelişiminde etkili olabilir. Yetersiz su alımı veya beslenme alışkanlıkları idiyopatik sistit riskini artırabilir.

İç ve Dış Ortam Faktörleri: Kedilerin yaşadığı ortam da idiyopatik sistit riskini etkileyebilir. Örneğin, kum kabı temizliği, kum türü, hijyen, sıcaklık, nem gibi faktörler idiyopatik sistitin ortaya çıkmasına katkıda bulunabilir.

Genetik Yatkınlık: Bazı kedilerde genetik faktörlerin idiyopatik sistitin riskini artırabileceği düşünülmektedir.

Üriner Enfeksiyonlar: İdiyopatik sistitin bir üriner enfeksiyon gibi başka bir nedenle karıştırılabilmesi mümkün olsa da, idiyopatik sistitin bir enfeksiyon sonucu olmadığına dikkat edilmelidir. Üriner enfeksiyonlar, idiyopatik sistit ile benzer semptomlara neden olabilir, ancak idiyopatik sistitin altında yatan nedenler farklıdır.

İdiyopatik sistitin kesin nedenini belirlemek zor olsa da, kedilerin bu durumu yaşamalarını önlemek veya semptomlarını hafifletmek için çeşitli önlemler alınabilir. Bu önlemler arasında stresi azaltmaya yönelik çevresel düzenlemeler, uygun bir diyet, yeterli su tüketimi, kum kabı hijyeni ve veteriner hekim tavsiyelerine uyum yer alır. Kedinizin sağlığını ve iyi oluşunu korumak için düzenli veteriner kontrolleri de önemlidir. Eğer kedinizin idrar yolu sorunları olduğundan şüpheleniyorsanız, bir veteriner hekime danışmanız önemlidir.

Kedilerde İdiyopatik Sistit Teşhisi

Kedilerde idiyopatik sistit, bir dışlama tanısıdır, yani veteriner hekiminiz bunu ancak benzer semptomlara neden olabilecek diğer tüm potansiyel durumları eledikten sonra teşhis edecektir. Bu süreç pahalı ve stresli olabilir ancak gereklidir. Kedilerde idiyopatik sistit tanısı konmadan önce elimine edilmesi gereken koşullar şunlardır:

  • Mesane taşları
  • İdrar yolu enfeksiyonu (İYE)
  • Üretral tıkanma (üretranın tıkanması); bu aynı zamanda Kedilerde idiyopatik sistit, ikincil olarak da ortaya çıkabilir )
  • Kanser  
  • Akut böbrek hasarı 
  • Böbrek kanamasına neden olan nadir bir durum olan idiyopatik renal hematüri
  • Kan pıhtılaşma bozuklukları
  • Toksin alımı
  • Prostat hastalığı (kedilerde nadir)

Bu diğer koşulları kontrol etmek için veterineriniz aşağıdaki testlerden bir veya daha fazlasını önerebilir:

İdrar tahlili

Veteriner hekiminiz, kedinizin mesanesine girmek için küçük bir iğne kullanacak ve laboratuvarda analiz edilecek steril bir idrar örneği alacaktır.  Kedinizde idrar yolu enfeksiyonu varsa, laboratuvarda analiz idrardaki bakterileri tespit edecektir. İdiyopatik sistitli bir kedide sonuçlar muhtemelen anormal olacaktır (idrarda kristaller, kan, protein, beyaz kan hücreleri veya deri hücreleri bulunabilir), ancak bakteri mevcut olmayacaktır.

İdrar kültürü

Bu, numuneyi bir petri kabına yerleştirerek ve mevcut olabilecek bakterilerin büyümesine izin vermek için sıcak, karanlık bir inkübatörde tutarak idrar tahlilini bir adım daha ileri götürür. Kedinizin idrar yolu enfeksiyonu olmadığından emin olmanın en doğru yolu budur. Kedinizde bir enfeksiyon varsa, hangilerinin tedavide en etkili olacağını belirlemek için yetiştirilen bakteriler farklı antibiyotiklere karşı test edilecektir.

İdrar Proteini: Kreatinin Oranı (UPC)

Bu test idrardaki protein seviyesini böbreklerden atılan bir madde olan kreatinin seviyesiyle karşılaştırır. Sağlıklı kedilerde protein miktarı kreatinin miktarından önemli ölçüde daha azdır. UPC genellikle idiyopatik sistitli kedilerde yükselir.

Karın röntgeni

Hem mesane hem de böbrek taşlarını aramak için sıklıkla temel bir görüntüleme testi kullanılır. Bazen veterinerin üretranın tıkalı mı yoksa kalınlaşmış mı olduğunu görebilmesi için kontrast boya kullanılır.

Karın ultrasonu

Bu test, mesane ve böbreklerdeki taşlar da dahil olmak üzere anormallikleri araştırmak için radyasyon yerine ses dalgalarını kullanır.  Ultrason ile muayene sırasında idrar kesesinin kalınlığı idrar tortuları ve taş varlığı kontrol edilir.

Üretrosistoskopi (Mesanenin Kapsamının Belirlenmesi)

Veterineriniz mesane duvarını görüntülemek ve kanseri kontrol etmek için idrar yoluna ve mesaneye bir dürbün (ekli kameralı ince bir tüp) yerleştirecektir.

Histopatoloji ile Keşif Sistotomi

Bu, mesanenin kesilerek açıldığı bir ameliyat türüdür, böylece veterineriniz kanser belirtileri arayabilir ve mesane duvarından örnekler alarak analiz için laboratuvara gönderebilir.  Üretrosistoskopi ve keşifsel sistotomi tipik olarak kalıcı veya sık, tekrarlayan atakları yaşayan kedilere yöneliktir ve öncelikle kedilerde nadir görülen mesane kanserini dışlamak için kullanılır.

kedilerde idiyopatik sistit

Kedilerde İdiyopatik Sistit Tedavisi

Kedilerde idiyopatik sistit nedeni bilinmediğinden doğrudan tedavi eden bir ilaç yoktur. Kedilerde idiyopatik sistiti  yönetmenin en önemli yönü kedinizin rahatsızlığını hafifletmektir. Veteriner hekiminiz düşük dozda opioid olan butorfanol veya buprenorfin gibi ağrı kesiciler reçete edebilir.

Kedinizin idrar yolu tıkalıysa çok daha kapsamlı bir tedavi gerektirecektir. İlk acil tedaviden sonra, veterinerinizin reçete edebileceği ilaçlardan bazıları, üretranın rahatlamasına yardımcı olmak için tasarlanmış ilaçlar olan asepromazin, prazosin veya fenoksibenzamin içerir, ancak bunlarla sınırlı değildir. Ne yazık ki tıkanıklığın ana nedenlerinden biri iltihaplanmadır ve bu ilaçlar altta yatan iltihaplanmayı gidermez.

Bazı veterinerler ayrıca Adequan gibi polisülfatlanmış glikozaminoglikan (PSGAG) takviyeleri önermektedir. Bu, eklemdeki kıkırdağın parçalanmasını önlemeye yardımcı olmak için genellikle eklem sorunları için kullanılan bir ilaçtır. Ancak mesane de bu maddeyle kaplıdır.  Bu sebeple tedaviye yardımcı olabilir.

Kedi İdiyopatik Sistitinin İyileştirilmesi ve Yönetimi

Kedinizin FIC’den kurtulmasına ve gelecekteki atakları önlemesine yardımcı olmak için yapılabilecek birkaç şey vardır.

Reçeteli Diyetler

Değişikliklerden biri, iltihapla mücadele eden antioksidanlar ve omega-3 yağ asitleri açısından zengin olan reçeteli bir diyete geçiştir. Veterineriniz Hill’s c/d, Hill’s c/d Multicare Urinary Stress, Royal Canin Urinary SO veya Royal Canin Multicare Urinary and Calm’i önerebilir.

Artan Su Tüketimi

Kedilerde su içiminin arttırılması idiyopatik sistitin nüksetmesini engellemeye yardımcı olabilir. Kedinizi yalnızca ıslak gıdayla beslemek ve su çeşmesi kullanmak su tüketimini artırmaya yardımcı olabilir. Kediler akan suyu durgun sudan daha çok severler.

Çevresel Zenginleştirme

Çevresel zenginleştirme, hastalığa neden olan önemli bir faktör olduğundan şüphelenilen kedilerde stresin azaltılmasına yardımcı olur. Kedinizle daha fazla aktivite zamanını artırın ve ekstra tırmanma yapıları, izleme ve dinlenme tünekleri ve tırmalama direkleri sağlamayı düşünün. Ayrıca kum kutusunu sık sık değiştirdiğinizden ve evinizde uygun sayıda kum kutusu bulunduğundan emin olun.

İdiyopatik sistit tedavisinde en etkili yaklaşım, ilk etapta klinik belirtileri tetikleyen stres faktörlerini ele almaktır. Bu genellikle kaygı giderici ilaçların kullanımını içerir. Ayrıca potansiyel stres faktörlerini azaltmak veya ortadan kaldırmak için kedinin ortamını iyileştirmek de önemlidir. Stres etkenlerini ortadan kaldırmak için aşağıdaki stratejilerin bir kombinasyonu denenebilir:

  • Su kaplarını temiz ve tatlı suyla dolu tutun.
  • Beslenme, oyun, sevgi ve dinlenme zamanlarını içeren düzenli bir günlük program tutun.
  • Kediniz için ‘kurallara’ tutarlı olun.
  • Kediniz kuru mama yiyorsa, ara sıra normal mama kabı yerine puzzle besleyici kullanın.
  • Kedinizin programında gerekli değişiklikleri zaman içinde yavaş yavaş yapın.
  • Kedinizin oynayabileceği tırmalama direkleri, kedi apartmanları ve oyuncaklar ekleyin.
  • Kediniz dışarıya çıkmasa bile, kediniz için stres kaynağı olabileceğinden yabancı kedilerin mülkünüze girmesini engellemeye çalışın.
  • Yeterli kum kutusu (evdeki kedi sayısından bir fazla kum kutusu), dinlenme yerleri olmasını ve tüm kedilerin yiyecek ve suya kolayca erişmesini sağlayarak evinizde kediler arasındaki rekabeti azaltın.

Feliway

Sakinleştirici kedi feromonu Feliway’in sentetik bir versiyonu , stresi azaltmaya ve dolayısıyla gelecekteki ataklarının olasılığını azaltmaya yardımcı olabilir.

Diğer Terapiler

L-Triptofan ve Alfa-Kazozepin kedilerde stresi azaltmaya yardımcı olabilecek takviyelerdir ancak bunlar üzerinde daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır. Akupunktur aynı zamanda rutin olarak FIC yaşayan kedilere de yardımcı olabilir.

Sık Sorulan Sorular

Üretra tıkanmadığı sürece semptomlar genellikle beş ila yedi gün içinde kendiliğinden kaybolabilir. Yine de bu durumda kedinizin tedaviye ihtiyacı olacaktır. Mutlaka veteriner hekiminize gitmelisiniz.

Hayır. Bazı kedilerin neden tekrarlayan ataklar yaşarken bazılarının yaşamadığı belli değil. Araştırmalar, bir atak geçiren kedilerin %46’sının bir daha asla bir atak geçirmeyeceğini, ancak şanssız %12’lik bir kesimde altıdan fazla nüksetme yaşandığını göstermiştir.

Kediler bir FIC atağından kurtulabilirler. Ancak bunların yaklaşık %50’sinde bir yıl içinde tekrarlayan bir atak olacağından bunların yakından takip edilmesi gerekir.

FIC uygun şekilde yönetildiği ve tedavi edildiği sürece normal bir ömre sahip olabilirler.  Ataklar sırasında tıkanıklık olup olmadığından emin olunmalıdır. İdrarın 24-48 saatten uzun tutulması durumunda böbrekleri hasar alabilir. Böbrek hasarı gelişen kedilerde yaşam ömrü sağlıklı olanlara göre daha kısadır.

Yorum & Görüşünüzü Bildirin.

Yorumlar

Henüz yorum yapılmadı.