Çoğu kedi sever hayatında bir kere de olsa bu hastalığın adını duymuştur. Kedilerin yaşamını tehdit eden, biz kedi severleri ise oldukça korkutan bu hastalığın genel hatlarına gelin birlikte değinelim… Kedi enfeksiyöz peritoniti (FIP), bulaşıcı ve viral bir kedi hastalığıdır. Kedi Corona Virus (FCoV) etkeni ile enfekte olan çoğu kedi FIP hastalığı geliştirmese de bağışıklığı zayıflayan ve FIP belirtileri geliştiren kediler maalesef bu hastalığa yenik düşebilir. Hastalığın ıslak ve kuru olmak üzere iki formu bulunmaktadır. FIP’in teşhisi ise özellikle hastalığın kuru formunda oldukça zordur. 

Kedilerde FIP ( kedi enfeksiyoz peritoniti) nedir?

Kedilerde FIP, feline coronavirüs sonucunda meydana gelen kompleks bir hastalıktır. Fakat bu enfeksiyon, Covid-19 etkeni olan koronavirüs ile karıştırılmamalıdır. FIP zoonoz bir hastalık değildir yani hayvanlardan insanlara bulaşmamaktadır. 

Pek çok kedi koronavirüs ile enfekte olabilse de yalnızca bir kısmı FIP geliştirir. Koronavirüs ile enfekte olan kedinin vücudundaki virüs, bağışıklık sisteminin baskılanması sonucunda mutasyona uğrayarak FIP’e evrilir. Bu durum ise çeşitli organ sistemlerinde patolojik bozulmalara yol açar. Virüsün mutasyonlu, yani FIP’e evrilmiş hali bir kedi tarafında yayılamaz yani bulaşıcı değildir. Fakat virüsün evrilmemiş hali oldukça bulaşıcıdır ve sadece kedi türü arasında yayılabilir. 

Kedilerde FIP belirtileri nelerdir?

FIP ıslak ve kuru olmak özere iki forma sahiptir. İkisinin de belirtileri komplikedir. Taşıyıcı kedinin bağışıklık sisteminin ne durumda olduğu, hastalığın formu ve seyrine etki edecektir. 

Islak FIP’in en yaygın semptomları şu şekildedir: 

  • Sıvı birikmesine bağlı olarak gelişen karın şişkinliği 
  • Akciğer tutulumuna bağlı olarak gelişen solunum güçlüğü
  • Ateş (genellikle uzun süreli olur ve tedaviye yanıt vermez.)
  • İştah kaybı
  • Kilo kaybı
  • Depresyon 

Kuru FIP’in belirgin semptomları ise şu şekildedir: 

  • Ateş (genellikle uzun süreli olur ve tedaviye yanıt vermez.) 
  • İştah kaybı 
  • Kilo kaybı 
  • Depresyon 
  • Organ yetmezliğine bağlı gelişebilen belirtiler (genellikle böbrekleri, karaciğeri, sinir sistemini ve gözleri kapsar) 
  • Sinir sisteminin etkilendiği zamanlarda yürüme bozuklukları, dengesizlik

Kedilerde FIP neden olur? 

Feline coronavirüsün mutasyona uğrayarak FIP’e evrilmesi, bu hastalığa yol açar. FIP genellikle bir yaşından küçük yavru kediler ve 5 – 13 yaş arası yetişkinlerde yaygın olsa da her yaştan kedide gelişebilir. Virüs mutasyonunun, tam gelişmemiş ve bağışıklık sistemi düşük kedilerde daha sık görüldüğü düşünülmektedir. Genellikle bağışıklığı düşük ve immatür kedilerde meydana gelen FIP, FCoV pozitif olan her kedide meydana gelmez.

FIP nasıl bulaşır?

En merak edilen başlıklardan biri de bu virüsün nasıl bulaştığıdır. FIP hastalığında, feko – oral, oral – nasal, hamile kedilerde plasenta aracılığıyla ve indirekt yolla olmak üzere pek çok bulaşma yolu vardır. Enfekte kediler virüsü en çok dışkı yoluyla saçarlar. Virüs, enfekte olmuş bir kedinin dışkısına yapılacak doğrudan temas ile bulaşır. Dışkı ile yayılan virüslerin başka kediler tarafından ağız yoluyla alınması feko – oral bulaşmadır. Hastalığın belirli zamanlarında virüsün, ağız ve burun salgıları yoluyla da yayıldığı gözlemlenmiştir. Sağlıklı kediler bu yayılan virüsleri ağız ve solunum yoluyla alırlarsa ve oral – nasal bulaş gerçekleşir.

Kediler arasında virüsün bulaşması için yakın bir temas gerekir. Bundan dolayı FIP’li kedilerin çoğu virüse bebeklik dönemlerinde maruz kalırlar. Buradaki enfekte kaynağı ise annedir. Ortak kum kabı kullanımı ve barınak gibi kedilerin toplu olarak yaşadığı yerler bulaş riskini arttırır. Bu gibi yerlerde enfekte bir kedi virüsü diğer kedilere yayabilir. Aynı zamanda FCov pozitif bir anneden plasenta aracılığıyla da bulaşma gerçekleşebilmektedir. 

İndirekt yollar arasındaysa ne yazık ki biz insanlar yer almaktayız. Örneğin FCoV bulunan dışkıya temas etmiş ayakkabılarımızla veya FCoV pozitif bir kediyi sevdikten sonra ellerimizi yeterince temizlemeden başka bir kediye dokunmamızla bulaşma gerçekleşebilmektedir.

FIP insanlara bulaşır mı?

FIP insana bulaşan bir hastalık değildir. Yani zoonoz bir özelliği yoktur. FIP’li bir kedinin başka bir kediye dahi FIP bulaştırma imkanı yoktur, bulaştırabileceği tek şey hastalık etkeni olan feline koronavirüstür. Daha önce de bahsettiğimiz gibi koronavirüs taşıyıcısı olan kedilerin dahi yalnızca %5-%12 gibi küçük bir kısmı FIP geliştirmektedir.

FIP köpeklere bulaşır mı?

FCoV pozitif kedilerle teması olan köpeklere bulaşan virus kendine uygun konağı köpek vücudunda bulamayacağı için köpeklerde hastalık yapamaz. Feline Corona Virus yalnızca kedilerde mutasyona uğrar.

iki tane yavru kedi

FIP nasıl teşhis edilir? Tanı yöntemleri nelerdir? 

FIP’i teşhis etmek sanıldığından da zor olabilir. Koronavirüse karşı antikorların test edilmesi ise FIP teşhisi için kesin bir yöntem değildir. Ancak veteriner hekiminizin yapacağı kan tahlilleri, karından alınan sıvı analizi ve laboratuvar testleri başta olmak üzere uygulanan tetkiklerin sonucuna ve klinik bulgulara göre hastalık tanısı konulabilir. Hastalığın kesin tanısı için biyopsi alınıp laboratuvara gönderilebilir fakat bu yöntem hasta yaşıyorken uygulanmaz.

FIP tedavisi mümkün mü ?

Şu an FIP tedavisine destek amaçlı pek çok antiviral ilaç mevcuttur. Virüsü kontrol altına alarak,  bağışıklık sisteminin verdiği anormal tepkileri azaltan bu ilaçların yanı sıra sisteme destek amaçlı verilen serum, immunosupresif ilaçlar, antibiyotikler ve vitamin gibi tedavi araçları da bulunmaktadır. Fakat hastalığın spesifik bir tedavisi olmadığı düşünülmektedir. Bu konuda sizi en ayrıntılı şekilde bilgilendirecek kişi veteriner hekiminizdir.

FIP’i önlemek için ne yapmalı? 

Kedinizin feline koronavirüs ile enfekte olmasını engellemek, FIP’i önlemenin tek yoludur. Fakat biz fark edemesek de kedilerin neredeyse %90’ı virüs ile enfekte olduğu için bunu engellemek zor olabilir.

FIP’in aşısı var mı?

Tartışmalı konulardan bir tanesi de aşıdır. Etkinliği şüphelidir ve etkili olabilmesi için kediye, virüse maruz kalmadan önce uygulanmalıdır. FIP’in gelişimi kedi popülasyonunda nadir olduğu için rutin FIP aşısı önerilmemektedir yalnızca bulaşma riskinin yüksek olduğu barınak gibi ortamlarda kullanımı uygun görülebilir. 

Çok kedili evlerde FIP…

Evinizde FIP teşhisi konulan bir kediniz varsa ve evdeki diğer kediler arasında genetik bir bağı yoksa, diğer kedilerin FIP geliştirme ihtimali pek de yüksek değildir. Diğer kedileriniz de büyük olasılıkla virüsle enfekte olmuştur ve bunun için özel bir önlem almanıza gerek yoktur. Dikkat edeceğiniz en önemli nokta kedilerinizin refahını en üst düzeyde tutmaya çalışmak ve onları güzel, besleyici mamalarla beslemektir. Fakat yine de veteriner hekiminize danışarak kedilerinizin mevcut durumu ve immun sistemi için destekleyici bakım tavsiyeleri alabilirsiniz.

Ayrıca bakınız: