Kedilerde Fip hastalığı belirtileri & insanlara bulaşır mı?

7 Ekim 2021
323
Kedilerde Fip hastalığı belirtileri & insanlara bulaşır mı?

Kedi enfeksiyöz peritoniti (FIP), bulaşıcı ve viral bir kedi hastalığıdır. Kedi Corona Virus (FCoV) etkeni ile enfekte olan çoğu kedi FIP hastalığı geliştirmese de (ortalama %10’unda FIP teşhis edilmektedir) bağışıklığı zayıflayan ve FIP belirtileri geliştiren kediler maalesef bu hastalığa yenik düşebilir. Çoğu kedi sahibi hayatında bir kere dahi olsa bu hastalığın adını duymuştur. Kedilerin yaşamını tehdit eden ve biz kedi severleri de oldukça tedirgin eden bu hastalığın genel hatlarına gelin birlikte değinelim…

Kedilerde FIP Hastalığı Nedir?

FIP yani açılımı ile kedi enfeksiyöz peritonit, evcil kedilerinize etki eden koronavirüsünün sebep olduğu viral hastalık çeşitidir. Bu tür bir koronavirüs, insanlarda görülen COVİD-19’a yol açan koronvirüsten ayrıdır. Kedilerde görülen bu virüse oldukça sık rastlanıldığı gibi hafif bir ishal problemi dışında ciddi sorunlara yol açmaz. Fakat eğer bu virüs belirli bir mutasyon geçirirse, FIP gelişmesi olasıdır. Virüs ile enfekte olmuş kedilerin % 10’unda çoğalma ve mutasyona uğrama durumları görülür. Dolayısıyla bu da kedinin vücuduna yayılan kedi enfeksiyöz peritonit virüsü enfeksiyonuna sebep olur. Mutasyona uğramamış olan virüs haricinde bulaşıcı olduğu düşünülmese de ciddi bir hastalıktır. Karın, böbrek ya da beyin bölgelerini saran dokularda ciddi inflamatuar reaksiyonlara yol açabilir. FIP olan kedinizde ilerleme görüldüğü gibi çoğu zaman da ölüm ile neticelenmektedir.

Kedilerde FIP Hastalığı Nasıl Teşhis Edilir?

FIP, teşhisi çok komplike ve bir hayli zor olan bir hastalıktır. Kedinizin gösterdiği belirtilerin pek çoğu sahip olduğu başka problemlerden de kaynaklanabilir. Net bir doğrulama yapmak için ileri testler gerekmektedir ve bu testler üzerine hala daha araştırmalar sıkı bir şekilde devam etmektedir. Aşağıda belirtmiş olduğumuz durumların görülmesi halinde, veteriner hekiminizin FIP şüphesi üzerine durması yüksek ihtimaldir:

  • Kronik kilo kaybı ve iştahta azalma
  • Karında şişkinlik
  • Depresyon
  • Gelişme geriliği
  • Kıl yapısında kötüleşme (mat ve sert kıllar)
  • Göz yapısında değişimler (üveit, iriste renk değişiklikleri, göz bebeklerinde düzensiz şekil)
  • Gözlerinde ya da diş etlerinde sararma
  • Anemi
  • Kedinin kanında yüksek protein konsantrasyonlarının var olması (albumin miktarının düşüp, globulin miktarının artması ve albumin/globulin oranının düşmesi)
  • Nötrofili (kandaki nötrofil akyuvarları sayısının artması) ve lenfopeni (kandaki lenfosit akyuvarları sayısının azalması) (ancak bu sonuçlar hastalığa spesifik değildir ve kedilerde sadece stres sonucunda bile oluşabilir)
  • Hiperbillirubinemi ve hiperbillirubinüri (kanda ve idrarda billirubin artışı)
  • Genç veya birden fazla kedinin bulunduğu ortamda yaşama veya geçmişinde yaşamış olma

Eğer kedinin karnında ya da göğsünde sıvı birikmişse, veteriner hekiminiz test yapmak için bu sıvıdan bir miktar örnek alabilir. Sıvıda yüksek ölçüde protein çıkarsa, büyük ihtimal ile bu FIP’in bir sonucudur. Eğer şüpheleri kuvvetli ise veteriner hekiminiz toraks ve abdomende anormal sıvı varlığını görebilmek için röntgen ya da ultrason çekecektir. Bununla birlikte FIP’i teşhis etme konusunda yardımcı olabilecek testler mevcuttur.

Virüsün bulaşmış olduğu beyaz kan hücrelerini tespit etmek üzere immünoperoksidaz (immunohistokimya) testi yapılabilirken, doku veya vücut sıvısında virüsü test etmek amacıyla polimeraz zincir reaksiyonu teknolojisine başvurulabilir. Bazı zamanlarda ise karın boşluğunun içerisindeki enfekte olan dokudan biyopsi için parça alınabilir. Bahsi geçen tüm testler teşhisin yapılması için yarar sağlasa da %100 doğru sonuç vermediğini belirtmem gerekiyor.

Kedilerde FIP Tedavisi Nasıl Yapılır?

FIP’in kesin bir tedavisi henüz bulunamamıştır. FIP’in tedavisi için bir çok farklı ilaç ve molekül denenmiş ve denenmeye de devam etmektedir. Bazı uygulamalardan iyi sonuçlar alınmasına rağmen henüz araştırmalar devam etmektedir. Bu deneysel uygulamaların dışında immunsupresif ilaçlar, kortikosteroidler, biriken sıvının drenajı ve kan nakli gibi faydalı birkaç bakım ile hasta desteklenebilir. Bu yöntemler arasında hangisinin kedinize iyi geleceğini en iyi veteriner hekiminize danışarak karar verebilirsiniz.

Kedilerde FIP Hastalığı Nasıl Önlenir?

FIP için bir aşı vardır ancak etkisi kesin olarak kanıtlanmadığı için Amerikan Kedi Uygulayıcıları Birliği Kedi Aşısı Danışma Paneli önermemektedir. Aşı güvenli bulunsa da oluşabilecek riskler ölçülüp tartılmalıdır. Yeni bir aşı veya tedaviye başlanmadan önce kesin olarak veteriner hekiminiz ile durumu değerlendirmelisiniz. Mutasyona uğrayarak gelişen FIP’i önlemenin ilk yolu, kedinizin koronavirüs ile enfekte olmasını olabildiğince engellemektir. Yapabilecekleriniz aşağıda sıralanmıştır:

  • Kedinizi sağlıklı tutmaya özen gösterin.
  • Tuvalet kaplarını temizleyin ve temiz kalmasını sağlayın.
  • Tuvalet kaplarını mama ve su kaplarından uzak bir yere koyun.
  • Birden fazla kedi besliyorsanız, bir oda içerisinde en fazla üç kediyi bir arada tutun.

FIP Nasıl Bulaşır?

En merak edilen başlıklardan biri de bu virüsün nasıl bulaştığıdır. FIP hastalığında, feko–oral, oral–nasal, hamile kedilerde plasenta aracılığıyla ve indirekt yolla olmak üzere pek çok bulaşma yolu vardır. Enfekte kediler virüsü en çok dışkı yoluyla saçarlar. Virüs, enfekte olmuş bir kedinin dışkısına yapılacak doğrudan temas ile bulaşır. Dışkı ile yayılan virüslerin başka kediler tarafından ağız yoluyla alınması feko–oral bulaşmadır. Hastalığın belirli zamanlarında virüsün, ağız ve burun salgıları yoluyla da yayıldığı gözlemlenmiştir. Sağlıklı kediler bu yayılan virüsleri ağız ve solunum yoluyla alırlarsa ve oral–nasal bulaş gerçekleşir.

Kediler arasında virüsün bulaşması için yakın bir temas gerekir. Bundan dolayı FIP’li kedilerin çoğu virüse bebeklik dönemlerinde maruz kalırlar. Buradaki enfeksiyon kaynağı ise annedir. Ortak kum kabı kullanımı ve barınak gibi kedilerin toplu olarak yaşadığı yerler bulaş riskini arttırır. Bu gibi yerlerde enfekte bir kedi virüsü diğer kedilere yayabilir. Aynı zamanda FCoV pozitif bir anneden plasenta aracılığıyla da bulaşma gerçekleşebilmektedir. İndirekt yollar arasındaysa ne yazık ki biz insanlar yer almaktayız. Örneğin FCoV bulunan dışkıya temas etmiş ayakkabılarımızla veya FCoV pozitif bir kediyi sevdikten sonra ellerimizi yeterince temizlemeden başka bir kediye dokunmamızla bulaşma gerçekleşebilmektedir.

FIP İnsanlara Bulaşır Mı?

FIP insana bulaşan bir hastalık değildir. Yani zoonoz bir özelliği yoktur. FIP’li bir kedinin başka bir kediye dahi FIP bulaştırma imkanı yoktur, bulaştırabileceği tek şey hastalık etkeni olan feline koronavirüstür. Daha önce de bahsettiğimiz gibi koronavirüs taşıyıcısı olan kedilerin dahi yalnızca %5-%12 gibi küçük bir kısmı FIP geliştirmektedir.

Sıkça Sorulan Sorular

Evinizde FIP teşhisi konulan bir kediniz varsa ve evdeki diğer kediler arasında genetik bir bağı yoksa, diğer kedilerin FIP geliştirme ihtimali pek de yüksek değildir. Diğer kedileriniz de büyük olasılıkla virüsle enfekte olmuştur ve bunun için özel bir önlem almanıza gerek yoktur. Dikkat edeceğiniz en önemli nokta kedilerinizin refahını en üst düzeyde tutmaya çalışmak ve onları güzel, besleyici mamalarla beslemektir. Fakat yine de veteriner hekiminize danışarak kedilerinizin mevcut durumu ve immun sistemi için destekleyici bakım tavsiyeleri alabilirsiniz.

 

Tartışmalı konulardan bir tanesi de aşıdır. Etkinliği şüphelidir ve etkili olabilmesi için kediye, virüse maruz kalmadan önce uygulanmalıdır. FIP’in gelişimi kedi popülasyonunda nadir olduğu için rutin FIP aşısı önerilmemektedir yalnızca bulaşma riskinin yüksek olduğu barınak gibi ortamlarda kullanımı uygun görülebilir. 

Feline coronavirüsün mutasyona uğrayarak FIP’e evrilmesi, bu hastalığa yol açar. FIP genellikle bir yaşından küçük yavru kediler ve 5 – 13 yaş arası yetişkinlerde yaygın olsa da her yaştan kedide gelişebilir. Virüs mutasyonunun, tam gelişmemiş ve bağışıklık sistemi düşük kedilerde daha sık görüldüğü düşünülmektedir. Genellikle bağışıklığı düşük ve immatür kedilerde meydana gelen FIP, FCoV pozitif olan her kedide meydana gelmez.

FCoV pozitif kedilerle teması olan köpeklere bulaşan virus kendine uygun konağı köpek vücudunda bulamayacağı için köpeklerde hastalık yapamaz. Feline Corona Virus yalnızca kedilerde mutasyona uğrar.

Yorum & Görüşünüzü Bildirin.

Yorumlar

Henüz yorum yapılmadı.