Kedilerde en sık görülen üriner sistem hastalıklarına değinmeden önce, üriner sistemin ne olduğundan kısaca bir bahsedelim. Üriner sistem veya diğer adıyla boşaltım sistemi; iki adet böbrek, iki adet ureter, idrar torbası ve üretra olmak üzere dört anatomik unsurdan oluşan bir sistemdir.

Kedilerde meydana gelen üriner sistem hastalıkları, mevcut sorunun nerede oluştuğuna göre sınıflandırılır. Bazı sorunlar tıbbi olabileceği gibi bazı sorunlar tamamen davranışsaldır. Bir kedinin yaşı, ırkı, beslenme tarzı ve yaşam biçimi üriner sistem fonksiyonlarını etkileyen en önemli unsurlar arasındadır. Üriner sistem hastalıkları genellikle iltihabik durumlarda ve idrar torbasında biriken mineraller sonucu gelişmektedir. Bunun yanı sıra kedilerde rastlanılan üriner sistem hastalıkları oldukça çeşitlidir. Şimdi gelin kedi dostlarımızda görülen en yaygın üriner rahatsızlıklara beraber değinelim…

Kedi alt üriner sistem hastalıkları (FLUTD) 

FLUTD, kedilerde alt üriner sistemi kapsayan bir dizi hastalığa verilen (idrar taşları, üretral tıkanmalar, enfeksiyonlar, sistitis) genel addır. Yaklaşık on hastalığı kapsar ve her hastalığın semptomları birbiriyle benzerlik gösterir. Herhangi bir üriner sistem rahatsızlığına sahip kedi; 

  • Sık sık ve küçük miktarlarda idrar yapar 
  • İdrar yaparken ağrı duyar 
  • İdrar atımı sırasında bağırır 
  • İdrarında kan görülür 
  • Genital bölgesini sıklıkla yalar 
  • Bunun yanı sıra kum kabının dışında, farklı yerlere idrar yapma eğilimindedir 

Alt üriner sistem hastalıkları yaş ve cinsiyet fark etmeksizin kediler arasında sıkça görülmektedir. Erkek kediler ise sahip oldukları dar ve uzun üretra nedeniyle tıkanmaya bağlı gelişen hastalıklara anatomik açıdan daha eğilimlidir.

1) Kedi İdiyopatik Sistitis (Feline Idiopathic Cystitis – FIC)

Kedi idiyopatik sistit, genç ile yaşlı kedilerde sıklıkla karşılaşılabilen bir FLUTD formudur ve idrar kesesinin iltihaplanmasına bağlı olarak gelişir. Hastalık idiyopatiktir, yani nedeni tam olarak bilinememektedir. Fakat hastalığın, strese bağlı olarak artabileceği ve belirli diyet değişiklikleri ile ilişkili olduğu düşünülmektedir. Önüne geçilmediği takdirde kronik forma evrilebilmektedir. Sistitin önlenebilmesi veya gelişim sıklığının önüne geçilebilmesi için hasta yakını tarafından bir dizi önlemler uygulanmalıdır. FLUTD oluşumunu engellemek için; kedinizin mamasını sık sık ve az porsiyonlarla verin, suyunu her zaman temiz ve taze tutarak su tüketimine teşvik edin, özellikle çok kedili bir evde yaşıyorsanız evde birden fazla kum kabı bulundurun, kum kaplarını evin en güvenli ve sakin köşesine yerleştirin, kum kaplarını düzenli olarak temizleyin, kedinin strese girebileceği değişiklikleri minimum düzeyde tutarak günlük rutine bağlı kalın ve hekim kontrolüyle kedinize uygun bir diyet planı uygulayın.

Kedilerde üreme sağlığı

2) Mesane taşları (Ürolitler) 

Bir kedinin idrar yolunda, çeşitli koşullar altında taşa sebep olan birden çok mineral türü mevcuttur. Strüvit, magnezyum, amonyak ve fosfat minerallerinden oluşan ve en yaygın kristal türüdür. Yaygın olan bir diğer taş türü ise kalsiyum oksalat idir. Bu taşlar mesanede gelişebileceği gibi üretrada ve böbreklerde de bulunur. Kedilerde taş sayısı genellikle az olsa da bazen bir avuç dolusu taş birikimine rastlanabilmektedir. 

Mesane taşları cinsiyet fark etmeksizin her kedide görülebilir. Veteriner hekiminizin önereceği beslenme planına harfiyen uyulduğu takdirde taşlar iki ay içerisinde eriyebilmektedir. Fakat şu noktada kalsiyum oksalat taşlarının beslenme ile erimediğini belirtmekte fayda var. Bu taş türünü geliştiren kediler muhtemelen ileri dönemlerde taşı yine üretecektir. Belirli diyetler ve takviye edici tedavilerle kontrol altına alınabilir. Buna ek olarak eritilemeyen taşların çoğunun ameliyatla alınması gerekir. Taşın kimyasal yapısının belirlenmesi ise uygulanacak tedavi edici ya da önleyici yöntemler üzerinde etkili olacaktır. Tedavi imkanları tamamen taşın kimyasal yapısına bağlıdır.

Kedilerde idrar kristalleri

3) Üretral tıkanma 

Üretral tıkanma özellikle erkek kediler arasında yaygın olan bir hastalıktır. Ancak dişi kedilerde de rastlanılabilir. Erkek kediler arasında daha yaygın olmasının nedeni, erkek kedi üretrasının dişi kedininkine nispeten daha çok uzun ve dar olmasıdır. Anatomik yapısı dar ve uzun olan bir üretra tıkanmaya daha eğilimlidir. 

İdrar fonksiyonunu ciddi şekilde etkileyebilen bu rahatsızlık, üretranın kısmen veya tamamen tıkanmasına neden olur. Bu sorunu yaşayan bir kedi idrar yapmaya zorlanır veya hiç idrar yapamaz. Kabız bir kedi, dışkısını çıkarabilmek için kendini zorlasa da kum kabında ıkınan bir kedi daha çok üretral tıkanıklığın bir göstergesidir. Üretral tıkanma, taşların veya tıkaçların neden olduğu, yaşamı ciddi derecede tehdit eden bir rahatsızlıktır. Üretra tamamen tıkanırsa, böbrekler kandaki atık maddeleri atamaz ve vücuttaki sıvı ile elektrolit dengesi bozulur. Tedavi edilmediği takdirde, 24 ila 48 saat içinde böbrek yetmezliğine ve ölüme sebebiyet verebilir, bundan dolayı üretral tıkanma yaşayan bir kedi acilen veteriner hekim kontrolüne alınmalıdır.

Kum kabı içerisindeki kedi

4) İdrar yolu enfeksiyonları 

Kedilerde idrar yolu enfeksiyonu, bakterilere, mantarlara, parazitlere ve hatta virüslere bağlı olarak ortaya çıkabilir. Enfeksiyonun bakteriyel formu fungalparaziter ve viral şekline göre daha yaygın olsa da idrar yolu enfeksiyonu kedilerde diğer üriner hastalıklara nispeten daha nadir görülür. Ürolitler ve diyabet, kedilerde idrar yolu enfeksiyonunu tetikleyen başlıca faktörlerdir. Yaşlı kedilerde görülme oranı daha fazladır. Tedavisi genellikle enfeksiyonun şiddetine ve enfeksiyona neden olan organizmaya göre değişir. Tedavi içeriği ise sıvı tedavisi veya antibiyotik kullanımı içerebilir. 

5) Kum kabının dışına idrar yapma 

Kedilerin kum kabı dışına idrar bırakması, çoğu kedi ebeveyninin mustarip olduğu bir konudur. Sorunun kaynağı genellikle tıbbi, endişe veya stres kaynaklıdır. Tıbbi sorunlar arasında ağrı, böbrek hastalığı, kabızlık ve daha fazla sorun yer alabilir. Sorunun tıbbi olup olmadığını anlamak için mutlaka tahlil gereklidir. Çoğu kedi, ilgi amaçlı veya mevcut bir soruna dikkat çekmek için tuvalet kabının dışına idrarını bırakır. Kum kabı dışına idrar püskürtmek ise genellikle kızgınlık dönemi belirtisidir. Kedinize kızıp onu yargılamadan önce, davranışın altında yatan asıl sorunun ne olduğunu bilmek çok önemlidir.

Kum kabı dışına idrar bırakan kedi

Kum kabının düzgün kurulamamasına bağlı olarak da bu gibi davranışlar gelişebilir. Kediniz için tercih ettiğiniz kum veya kum kabı onun için doğru bir tercih olmayabilir.

İlginizi çekebilir: Üriner hastalığa sahip kediler nasıl beslenmelidir?